Czy każdego pasjansa da się ułożyć? Szanse w Klondike, FreeCell, Pająku i Golfie
W skrócie: nie, i wszystko zależy od rodzaju pasjansa oraz od tego, jak grasz. We FreeCell da się ułożyć prawie każde rozdanie: z 32 000 numerowanych rozdań oryginalnej wersji nie wychodzi tylko jedno. W naszym pasjansie Golf sprawdziliśmy komputerowo po 2000 rozdań na poziom: przy idealnej grze wygrywalnych jest 93% rozdań na łatwym, 43,5% na średnim i 24,6% na trudnym, ale gracz, który po prostu kładzie każdą pasującą kartę, wygrywa tylko 19%, 2,5% i 0,8%. Klondike leży pośrodku, a Pająk na cztery kolory jest najtrudniejszy ze wszystkich.
„Czy tego w ogóle da się wygrać?” pyta każdy, kto przegrał kilka pasjansów z rzędu. W tym pytaniu kryją się dwa. Pierwsze: czy rozdanie jest wygrywalne w ogóle, dla gracza, który widzi wszystkie karty i planuje idealnie. Drugie: jak często zwykły gracz, który widzi tylko odkryte karty i gra ruch po ruchu, naprawdę wygrywa. Różnica między tymi liczbami to część gry, która zależy od umiejętności, i jest większa, niż się wydaje.
Pasjans Golf: nasz własny eksperyment

Golf nadaje się do eksperymentu idealnie, bo wszystkie karty w kolumnach są odkryte, a zasady są krótkie. W naszym pasjansie Golf masz siedem kolumn po pięć kart, jedną kartę na stosie i 16 w talii. Dolną kartę dowolnej kolumny możesz przełożyć na stos, jeśli jest o jeden wyższa albo niższa, bez względu na kolor. Gdy utkniesz, odkrywasz kartę z talii. Wygrywasz, gdy zdejmiesz wszystkie 35 kart. Trzy poziomy zmieniają po jednej zasadzie:
- Łatwy: król i as się łączą, więc dwójka może iść na asa, as na króla i tak dalej w kółko.
- Średni: bez zawijania: między królem a asem nic nie przechodzi.
- Trudny: bez zawijania, a na króla nie można położyć niczego, dopóki nie odkryjesz nowej karty z talii.
Napisaliśmy krótki program, który wczytuje zasady samej gry i rozdaje po 2000 partii na poziom dokładnie tak jak gra. Dla każdego rozdania sprawdził dwóch graczy:
- Gracza idealnego, który widzi każdą kartę, także kolejność w talii, i próbuje każdej sekwencji ruchów, aż znajdzie wygraną albo udowodni, że jej nie ma.
- Gracza prostego, który kładzie każdą pasującą kartę (gdy ma wybór, z kolumny, w której zostało najwięcej kart) i sięga do talii tylko wtedy, gdy utknie. Mniej więcej tak gra większość osób w pierwszych partiach.
| Poziom | Wygrywalne przy idealnej grze | Wygrane gracza prostego |
|---|---|---|
| Łatwy (K-A się łączą) | 93,2% | 19,1% |
| Średni (bez zawijania) | 43,5% | 2,5% |
| Trudny (nic na króla) | 24,6% | 0,8% |
2000 losowych rozdań na poziom. Przy takiej liczbie rozdań każdy procent jest dokładny z grubsza do dwóch punktów procentowych.
Rzucają się w oczy dwie rzeczy. Po pierwsze, Golf to głównie gra umiejętności, a nie szczęścia: na łatwym da się wygrać ponad dziewięć rozdań na dziesięć, a gra bez planu wygrywa mniej niż jedno na pięć. Po drugie, łatwa zasada zawijania jest warta bardzo dużo. Usunięcie połączenia króla z asem mniej więcej o połowę zmniejsza odsetek wygrywalnych rozdań, bo każdy odkryty król i as staje się możliwym ślepym zaułkiem.
Gracz idealny nie zna żadnego sekretu. Wygrywa głównie dzięki trzem rzeczom, których gracz prosty nie robi:
- Wybiera, którą kartę zagrać, a nie tylko czy zagrać. Gdy dwie kolumny oferują pasującą kartę, właściwa jest ta, po której następna karta dalej tworzy łańcuch. 5-6-7-6-5 z różnych kolumn zdejmuje pięć kart za jedną kartę z talii; wybór złej szóstki może zatrzymać łańcuch na dwóch.
- Oszczędza ruchy. Czasem lepiej nie zagrywać karty teraz, bo jest jedynym ogniwem między dwoma dłuższymi seriami później.
- Pilnuje talii. Przy 16 kartach w talii na 35 kart na stole każda karta z talii musi być warta mniej więcej dwóch kart ze stołu. Odkrycie jej za wcześnie to strata.
W prawdziwej grze nie widzisz talii, ale same dwa pierwsze nawyki zamykają dużą część różnicy. Przed każdym ruchem spójrz na wszystkie siedem dolnych kart i policz, jak długi łańcuch zaczyna każdy wybór.
FreeCell: da się ułożyć prawie każde rozdanie

FreeCell to przeciwieństwo Klondike: wszystkie 52 karty leżą odkryte w ośmiu kolumnach, a do dyspozycji masz cztery „wolne komórki” na pojedyncze karty. Bez ukrytych informacji wynik zależy wyłącznie od planowania. Liczby są słynne: z 32 000 rozdań oryginalnej wersji Microsoftu nie da się ułożyć tylko jednego, rozdania 11982. Wśród losowych rozdań w ogóle niewygrywalne to ułamek procenta.
Wolne komórki znaczą więcej, niż się wydaje. Liczba kart, które możesz przenieść naraz jako grupę, to (wolne komórki + 1) × 2 za każdą pustą kolumnę. Z czterema pustymi komórkami i bez pustej kolumny przeniesiesz pięć kart naraz, z dwiema komórkami już tylko trzy. Dokładnie tak nasz FreeCell ustawia poziomy: łatwy ma 4 wolne komórki, średni 3, a trudny 2, więc trudne rozdania wymagają dużo staranniejszego planu. Zmierzyliśmy to: z tych samych 1000 losowych rozdań da się wygrać co najmniej 99,4% przy czterech komórkach, 96,6% przy trzech i 75,3% przy dwóch.
Klondike: klasyk z wieloma zakrytymi kartami
Klondike, czyli gra, którą większość osób nazywa po prostu pasjansem, jest dużo trudniejszy do przeanalizowania, bo 21 kart zaczyna zakrytych, a kolejność w talii jest nieznana. Badania komputerowe „przemyślanego” Klondike, wymyślonej wersji, w której widać wszystkie karty, szacują odsetek wygrywalnych rozdań na mniej więcej cztery na pięć. Prawdziwy gracz widzi znacznie mniej, więc odsetek naprawdę wygranych partii jest wyraźnie niższy i mocno zależy od zasad.
Nasz pasjans Klondike ma trzy ustawienia: na łatwym dobierasz z talii po jednej karcie, na średnim po trzy, a na trudnym po trzy i tylko z trzema przejściami przez talię. Dobieranie po trzy chowa dwie karty pod trzecią, więc część potrzebnych kart pozostaje poza zasięgiem; dlatego Klondike z dobieraniem po trzy jest dużo trudniejszy niż po jednej. Bez względu na ustawienie najcenniejszy nawyk to jak najszybciej odkrywać zakryte karty: każda odwrócona karta daje informację i nowe ruchy. Zasady i kolejność priorytetów znajdziesz na stronie gry pasjans Klondike.
Pająk: najtrudniejszy z czterech

Pająk używa dwóch pełnych talii w dziesięciu kolumnach, a większość kart jest zakryta. Dowolną kartę możesz położyć na kartę o jeden wyższą, ale razem przenoszą się tylko sekwencje w jednym kolorze, a pełna sekwencja od króla do asa schodzi ze stołu. Liczba kolorów zmienia wszystko. Przy jednym kolorze każda sekwencja się przenosi i uważny gracz wygrywa większość partii. Przy dwóch mieszane sekwencje zaczynają blokować. Przy wszystkich czterech większość rozdań kończy się stołem zapchanym sekwencjami, których nie da się ruszyć, a nawet bardzo dobrzy gracze wygrywają mniejszość partii. Nasz pasjans Pająk ma jeden kolor na łatwym, dwa na średnim i cztery na trudnym. Ucz się najpierw na jednym kolorze.
Szczęście czy umiejętności?
| Gra | Zakryte karty | Wygrywalne rozdania | Gdzie najbardziej liczą się umiejętności |
|---|---|---|---|
| FreeCell | Brak | Prawie wszystkie | Planowanie kilku ruchów naprzód, puste wolne komórki |
| Golf | Tylko talia | od 93% (łatwy) do 24,6% (trudny) | Wybór karty, budowanie długich łańcuchów |
| Klondike | 21 zakrytych kart i talia | Około 80% nawet przy pełnej wiedzy | Wczesne odkrywanie kart, dobieranie po jednej czy po trzy |
| Pająk (4 kolory) | Większość stołu | Niewiele dla prawdziwych graczy | Sekwencje w jednym kolorze, wykorzystanie pustych kolumn |
Wzór jest jasny: im więcej kart widzisz, tym bardziej wynik zależy od ciebie. Seria porażek we FreeCell albo w Golfie prawie zawsze oznacza ruchy, które można było zagrać lepiej. W Klondike i Pająku na cztery kolory niektórych rozdań naprawdę nie da się wygrać i żadne umiejętności tego nie zmienią. Pasjans kafelkowy można zbudować tak, żeby tego problemu nie było: w naszym Mahjongu każda plansza jest rozkładana od końca, od pustego stołu, więc zawsze da się ją wyczyścić.
Ciekawostki
- Na trudnym poziomie Golfa nasz gracz prosty wygrał mniej niż jedno rozdanie na sto (0,8%), choć wygrać dało się mniej więcej jedno na cztery (24,6%). Ta trzydziestokrotna różnica to wartość planowania.
- FreeCell napisał Paul Alfille w 1978 roku dla systemu komputerowego PLATO, wiele lat przed tym, zanim trafił do Windowsa.
- Każda gra karciana na tej stronie tasuje uczciwym algorytmem Fishera-Yatesa, więc każde rozdanie jest równie prawdopodobne; powyższe szanse to prawdziwe szanse gry, a nie ustawionego rozdającego.
Chcesz sprawdzić, jak wypadasz na tle tych liczb? Zagraj w pasjansa Klondike, pasjansa Golf, FreeCell albo pasjansa Pająka za darmo w przeglądarce, bez pobierania i bez zakładania konta.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdego pasjansa Klondike da się ułożyć?
Nie. Badania komputerowe wersji, w której widać wszystkie karty, dają około czterech wygrywalnych rozdań na pięć. W prawdziwej grze 21 kart jest zakrytych, więc gracze wygrywają wyraźnie rzadziej, zwłaszcza przy dobieraniu po trzy karty.
Który pasjans najłatwiej ułożyć?
FreeCell. Wszystkie karty są odkryte od początku, a z 32 000 rozdań oryginalnej wersji Microsoftu nie da się ułożyć tylko jednego, numer 11982.
Który pasjans jest najtrudniejszy?
Pająk na cztery kolory. Większość rozdań kończy się zablokowanym stołem, a nawet bardzo dobrzy gracze wygrywają mniejszość partii.
Ile rozdań pasjansa Golf da się wygrać?
W naszym pasjansie Golf sprawdziliśmy po 2000 rozdań na poziom: przy idealnej grze wygrywalnych jest 93,2% na łatwym, 43,5% na średnim i 24,6% na trudnym. Prosta strategia, która gra każdą pasującą kartę, wygrywa 19,1%, 2,5% i 0,8%.
Czy pasjans to gra losowa czy umiejętności?
Im więcej kart widać, tym bardziej wynik zależy od gracza. FreeCell i Golf to głównie umiejętności. W Klondike i Pająku na cztery kolory część rozdań jest po prostu nie do wygrania.
