Dlaczego gry zajmują tyle miejsca? Od dyskietki do 100 GB
Krótka odpowiedź: dawne gry były małe, bo musiały: domowy komputer z lat 80. miał kilka kilobajtów pamięci, a dyskietka mieściła najwyżej 1,44 MB, więc gry składano z powtarzalnych kafelków, przekolorowanej grafiki i wzorów matematycznych. Dzisiejsze gry są ogromne przez grafikę i dźwięk, a nie przez kod: tekstury 4K, godziny nagranych dialogów w kilku językach i filmy łatwo dają 100 GB i więcej. Same zasady gry zajmują bardzo mało; urosło wszystko, co oglądamy i słyszymy.
Jak małe były dawne gry?
Liczby z pierwszych dekad gier wyglądają dziś niewiarygodnie. Konsola Atari 2600 (1977) miała 128 bajtów pamięci roboczej, czyli tyle, co dwie linijki tekstu, a jej pierwsze kartridże mieściły 2 lub 4 KB. Komputer ZX81 (1981) miał 1 KB pamięci, a mimo to powstał na niego program szachowy 1K ZX Chess (1983), który się w niej mieścił. Super Mario Bros. (1985) zajmuje około 40 KB, tyle co dziś mała miniaturka zdjęcia.
| Nośnik lub sprzęt | Pojemność | Co to oznacza |
|---|---|---|
| Pamięć Atari 2600 (1977) | 128 bajtów | około dwóch linijek tekstu |
| Pamięć ZX81 (1981) | 1 KB | krótki e-mail |
| Pamięć BBC Micro Model B (1981) | 32 KB | wystarczyło na Elite, całą kosmiczną grę |
| Dyskietka 5,25 cala (podwójna gęstość) | 360 KB | jedno zdjęcie słabej jakości |
| Dyskietka 3,5 cala (HD) | 1,44 MB | około 8 sekund dźwięku w jakości CD |
| Płyta CD-ROM | około 650–700 MB | około 450–490 dyskietek |
| Płyta DVD (jedna warstwa) | 4,7 GB | około 7 płyt CD |
| Blu-ray (jedna / dwie warstwy) | 25 / 50 GB | dla niektórych obecnych gier wciąż za mało |
Największe premiery lat 20. XXI wieku często wymagają 100 GB wolnego miejsca albo więcej. To pojemność mniej więcej 70 000 dyskietek.
Sztuczki, dzięki którym gry mieściły się w kilobajtach
Twórcy z lat 70. i 80. nie mogli po prostu zapisać więcej. Musieli zapisać mniej, a resztę wyliczyć.
- Kafelki zamiast obrazków. Poziomy na konsolach takich jak NES (w Polsce znanej głównie z klonu Pegasus) składano z małych kafelków 8×8 pikseli ułożonych w siatkę. Cały zamek dało się narysować kilkudziesięcioma kafelkami użytymi wiele razy, więc sam poziom był tylko listą numerów kafelków.
- Ta sama grafika w innym kolorze. W Super Mario Bros. krzaki na ziemi mają ten sam kształt co chmury na niebie, tylko są zielone. Zmiana palety kosztuje kilka bajtów, nowy rysunek setki.
- Wzory zamiast danych. Elite (1984) oferowała osiem galaktyk po 256 układów gwiezdnych na komputerze z 32 KB pamięci. Układów nigdy nie zapisano: krótki ciąg liczb generował każdą nazwę, położenie i gospodarkę, za każdym razem tak samo.
- Kod pisany ręcznie w asemblerze. Wiele gier pisano instrukcja po instrukcji, tak żeby nie zmarnować ani bajtu. Programista wiedział, w którym miejscu pamięci leży każda wartość.
- Prosty dźwięk. Muzyka była listą nut odgrywaną na bieżąco przez układ dźwiękowy, a nie nagraniem. Cała ścieżka dźwiękowa mieściła się w kilku kilobajtach.
Ta sama idea żyje dalej na demoscenie. Strzelanka .kkrieger (2004) zajmuje 96 KB, bo tekstury, modele i muzyka są generowane przez kod przy uruchomieniu gry.
Na co idzie dziś 100 GB?
Gdy otworzysz folder dużej współczesnej gry, pliki samego programu okażą się niewielkim ułamkiem całości. Prawie wszystko inne to zawartość: to, co widzisz, i to, co słyszysz.
Tekstury i rozdzielczość
Ekran w trybie VGA, standardzie gier na PC około 1990 roku, miał 320×200 pikseli i 256 kolorów: 64 000 bajtów na całą klatkę. Jedna tekstura 4K, 4096×4096 pikseli, ma 16,8 miliona pikseli. Zapisana jako surowy kolor (4 bajty na piksel) zajmuje 64 MB; po kompresji, której używają karty graficzne (około 1 bajta na piksel), wciąż 16 MB, a pomniejszone kopie dla odległych obiektów dokładają mniej więcej jedną trzecią. Szczegółowa postać może mieć kilka takich tekstur (kolor, wypukłości powierzchni, połysk, zużycie), a gra ma tysiące obiektów.
Dźwięk i dialogi
Nieskompresowany dźwięk w jakości CD to około 10 MB na minutę. Współczesne gry mają nagrane wszystkie dialogi, często w pięciu do dziesięciu językach, w tym coraz częściej po polsku, a muzyka jest prawdziwym nagraniem, a nie nutami dla układu dźwiękowego. Nawet po kompresji godziny rozmów pomnożone przez liczbę języków dają wiele gigabajtów.
Filmy
Przerywniki filmowe w grach to często gotowe nagrania wideo w wysokiej rozdzielczości. Kilka minut dobrej jakości filmu 4K potrafi zająć więcej miejsca niż wszystkie gry z lat 80. razem wzięte.
Kopie, silniki i aktualizacje
Niektóre gry zapisują te same dane kilka razy, żeby szybciej wczytywały się z wolnego dysku, zawierają duże, uniwersalne silniki i narzędzia, z których korzystają tylko w części, i rosną z każdą łatką. Miejsce na dysku stało się tanie, więc twórcy wolą poświęcić czas na to, co widzi gracz, niż na odchudzanie plików.
Czy kiedyś było lepiej?
Nie tak prosto. Mała gra nie jest automatycznie dobra, a duża nie jest automatycznie rozrzutna: dodatkowe gigabajty to twarze, z których da się odczytać emocje, miasta, po których można chodzić, i dialogi w Twoim języku. Ograniczenia starych komputerów wymuszały jednak dyscyplinę, którą warto docenić. Gdy liczył się każdy bajt, zostawało tylko to, co sprawiało, że gra bawiła. Dlatego tyle gier, w które ludzie grają codziennie, jak Tetris, Snake, saper czy pasjans, prawie nic nie zajmuje: ich frajda siedzi w zasadach, a zasady są malutkie.
Ile ważą nasze gry w przeglądarce?
Zmierzyliśmy gry na tej stronie, plik po pliku. Kod wszystkich 47 gier zajmuje razem około 650 KB, a mediana to 13 KB na grę. Po doliczeniu wszystkiego, czego strona potrzebuje, żeby je uruchomić (menu, rekordy, sama strona gry), cały kod ma około 800 KB. Cała kolekcja zmieściłaby się więc na jednej dyskietce 1,44 MB i jeszcze zostałoby miejsce.
| Gra | Rozmiar kodu | Co jest w środku |
|---|---|---|
| 2048 | około 7 KB | plansza 4×4, zasady przesuwania i łączenia oraz punktacja |
| Snake (Wąż) | około 7 KB | siatka 20×20, wąż, jedzenie i przyspieszenie co 5 zjedzonych kawałków |
| Space Rocks | około 19 KB | fizyka statku, rozpadające się asteroidy i sterowanie dotykowe |
| Szachy | około 25 KB | wszystkie zasady i komputerowy przeciwnik, który liczy ruchy naprzód algorytmem alfa-beta |
Są małe z tych samych powodów co dawne gry. Rysują kształty kodem zamiast wczytywać obrazki, mają krótkie zasady i korzystają z czegoś, co już masz zainstalowane: przeglądarki, która robi to, co gdzie indziej robi silnik gry. Uczciwie trzeba dodać, że sama przeglądarka jest dużym programem; gry są małe, bo dzielą ją między siebie, zamiast każda przynosić własny silnik. Różnicę widać w praktyce: gra otwiera się u nas w sekundę, bez pobierania i bez śladu na Twoim urządzeniu.
Więcej o historii tych gier przeczytasz w artykułach o pierwszych grach wideo (po angielsku) i o złotej erze automatów (po angielsku).
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego współczesne gry zajmują tak dużo miejsca?
Głównie przez grafikę i dźwięk, a nie przez kod. Tekstury w wysokiej rozdzielczości, wiele godzin nagranych dialogów w kilku językach, filmy i szczegółowe modele 3D to prawie cała objętość współczesnej gry. Sam program jest zwykle niewielką częścią.
Ile mieściła dyskietka?
Popularna dyskietka 3,5 cala o dużej gęstości (HD) mieściła 1,44 MB. Starsze dyskietki 5,25 cala o podwójnej gęstości, używane w pierwszych pecetach, mieściły 360 KB.
Jak stare gry mogły być tak małe?
Świat składano z małych, powtarzalnych kafelków, tę samą grafikę używano w innych kolorach, część zawartości wyliczano wzorami zamiast ją zapisywać, a kod pisano bardzo oszczędnie, często w asemblerze, bo komputery miały pamięć liczoną w kilobajtach.
Czy większa gra to lepsza gra?
Nie. Rozmiar mówi głównie o tym, ile nagranej grafiki, dźwięku i wideo gra zawiera. Wiele klasyków, w które ludzie grają do dziś, jak Tetris, Snake czy programy szachowe, zajmuje bardzo mało.
Ile ważą gry na Extensive Harmony?
Bardzo mało. Kod wszystkich 47 gier w przeglądarce to razem około 650 KB; Snake ma około 7 KB, a Szachy z komputerowym przeciwnikiem około 25 KB. Cały kod strony zmieściłby się na jednej dyskietce 1,44 MB.
